คำตอบแรกคือต่างกันแน่นอน เพราะใบรับรองอะไรที่ออกจากผู้ขายย่อมรับรองว่าดี และเป็นกลางน้อยกว่าคนกลางเช่นแล็บอัญมณีที่ไม่มีส่วนได้เสียในการค้ากับคุณ กล่าวได้ว่าน่าเชื่อถือหรือไม่ จะไม่ได้ขึ้นกับความน่าเชื่อของร้านแต่ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนให้ความเห็นและออกใบรับรอง เอาเป็นว่าน่าเชื่อถือก็แล้วกันในระดับหนึ่งแต่จะมากจะน้อยไม่เกี่ยวกับชื่อเสียงของร้านก็แล้วกันครับ เพราะมันคนละเรื่องกัน

ยกตัวอย่างร้าน ก. เปิดมา 30 ปี มีชื่อเสียงตามนิตยสาร เจ้าของเป็นไฮโซ แต่ไม่ได้เป็นนักอัญมณี หรือไม่มีพนักงานที่เป็นนักอัญมณีมาออกใบรับรองให้ เฮียแกใช้ประสบการณ์ล้วนๆ ว่าเพชรเกรดนี้ สีนี้ เพียงดูก็รู้อะไรเยี่ยงนี้ ย่อมน่าเชื่อถือน้อยกว่าร้านเล็กๆ ถึงเปิดร้านวันนี้เป็นวันแรกแต่คนออกใบรับรองเป็นนักอัญมณี มีเครื่องมือแล็บตรวจเกรดเพชรครบเซ็ท เป็นต้น

จากประสบการณ์อันน้อยนิดของผมในธุรกิจนี้ ยังไม่เคยเห็นร้านไหนตัดเกรดเองแล้วกล้าท้าพิสูจน์ว่าตรงกับแล็บแน่นอน เช่นบอกว่าเพชรเม็ดนี้ไม่มีใบเซอร์ 1.00 กะรัต สี G ตำหนิระดับ VVS1 ทุกแห่งจะเปิดพอร์ทขายในเกรดนี้จริงๆ บอกว่าไม่ออกเซอร์จะถูกกว่า แต่พอไปเสียเงินไม่กีพันเพื่อออกใบเซอร์กับแล็บดังๆ แล้วเกรดตกไปเป็นสี H ตำหนิระดับ VS1 สรุปว่าเงินหายไปเหยียบแสน

เรื่องไม่ออกใบเซอร์สำหรับเพชรเม็ดเล็กๆ ที่ต่ำกว่า 0.20 กะรัตนั้นเราไม่ว่าเพราะเสียหายน้อย ลดราคาแล้วก็ออกใบเซอร์ไม่คุ้มจริงๆ แต่สำหรับเพชรเม็ดโตกว่านี้ รับรองได้ว่าคนซื้อขาดทุนทุกรายไม่เว้นแม้แต่ร้านเพชรที่ซื้อเพชรจากแขกไปขายอีกทอดหนึ่ง

เดี๋ยวนี้วงจรธุรกิจเพชรแย่ลงกว่าเดิม มีแล็บอัญมณีใหม่ๆ ในกรุงเทพเปิดกันเยอะแต่ไม่รักษามาตรฐานไว้เหมือนแล็บสากลที่เค้าทำกัน ต้องการแค่เงินกลับขายตัวแลกกับเกรดเพชรที่เพิ่มขึ้นตามใจลูกค้าแขก เช่นบริษัทขายส่งเพชรโยนเพชรเม็ดโตให้แล็บแล้วบอกว่าสีอะไรหรือตำหนิอะไรก่อน หากว่าพอใจในเกรดที่ได้ค่อยออกใบเซอร์ตัวจริงพร้อมจ่ายเต็มราคา หากไม่พอใจก็จะจ่ายแต่ค่าดูเกรดก็พอ หลังจากมีการตรวจสอบแล้วแล็บบอกว่าเป็นเกรด VS2, I Color ลูกค้าก็ไม่พอใจแล้วบอกแล็บว่าให้เขียนเป็น VS1, H Color ได้หรือไม่ แล็บถามว่าทำไม ก็ได้รับคำตอบว่าเพชรเม็ดนี้ออกเซอร์ GIA มาแล้วได้เกรด VS2, I Color นั่นแหละ แต่อยากขายให้ลูกค้าในราคา VS1, H Color ออกแบบนี้ไม่ได้ก็ไม่เป็นไร เดี๋ยวจะไปที่แล็บอื่น จนกว่าจะได้เกรดนี้!? แสดงว่ามันมีจริงๆ

แล็บดังกล่าวได้โทรมาสอบถามผมว่าควรเผยแพร่ดีหรือไม่ เพราะห่วงใยว่าน่าจะมีการเผยแพร่ เพราะบริษัทเพชรนี้ใหญ่มาก ดังมาก เป็นที่รู้จักและส่งเพชรให้ร้านเพชรทั่วประเทศไทย

แต่ก่อนมีคนเคยมาตั้งกระทู้ในเว็บ toow มีปัญหาว่าจะทำอย่างไรดีเพราะร้านเพชรเปลี่ยนเพชรกลางอากาศขณะขึ้นตัวเรือน มีสมาชิกหลายคนอยากรู้มากๆๆๆ ว่าร้านเพชรที่แสนเลวเยี่ยงนี้ชื่ออะไร อยู่ที่ไหน แม้แต่ผมแอบส่งข้อความถามว่าร้านชื่ออะไรยังไม่ยอมบอกเพราะกลัวร้านจะเสียชื่อเสียง มาครั้งนี้ผมคงไม่บอกครับว่าแล็บที่ขายตัวเป็นประจำชื่ออะไรกันบ้าง บริษัทเพชรหลายๆ บริษัทที่พยายามจะโกงเกรดเพชรจากแล็บซึ่งๆ หน้าชื่ออะไร แล้วพวกโกงๆ แบบนี้ขายส่งเพชรให้ร้านเพชรชื่ออะไรบ้างในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด

ก็ถือว่าเจ๊ากันไปกับคราวก่อนก็แล้วกันนะครับ